వేదాంత దేశికుల వారి' గోదా స్తుతి '   శ్లోకానుసరణ

ఆ . విష్ణు చిత్తు బిడ్డ, విష్ణు చిత్తము నీది 

వలజ   కంజమమ్మ వాణి నీది

చలువరేని బ్రతిగ జలధిజ యనుజగ

సుజనులు దలచేరు  సుగుణవల్లి.                 

(వలజ = భూమి; కంజము = అమృతము)  (9)  

ఉ.. సంస్తుతి  కొంత జేసినను సంతసమొందెడు మాధవుండు నీ

క్షాంతువు   జేసినట్టి శత సన్నుతులేలొకొ  ద్రోసిపుచ్చె, యా

మంతనమేదొ దెల్పు   యజయుండిటు   యాతని మెచ్చుటెట్లు? నీ

దౌ తల  వాసనల్ యడరు తావడ  బ్రాణదు  పూజ చేయుటా?   (10)

 (క్షాంతువు=తండ్రి) (తావడము=మాల, హారము) 

ఆ . పశ్చిమమ్ము గూడ పావనంబయ్యెగా

పుణ్య రాశి,నీ ప్రభూతి వలన      

వీడడమ్మ దాను ప్రీతి, రంగేశుడు

నీదువలన నిజము,  నిదురలోను. (11)

ఆ . పుడమికిచ్చు గోద పున్నెములను నీదు

పేరు పొగెముతోన    నలినములను

గంగ, యమున నదులు గావేరియౌను పా  

వనము మైత్రివల్ల గోదతోను.  (12th )

కం. కోమలి, నీ వలచిన వరు

డీ ముదుకడ? శయ్య బాము,దేరిక వాజా?

ఈ మనువెటు? సఖుల బలుకు,     

నీ మధు హాసమ్ము దెలిపె నెమ్మగు వలపున్.. (13)

 (అచ్చు ఆధారంగా సంధియుత మైత్రి) 

తేటగీతి(పంచపాది)

శిరసు ధరియించె నీ ముక్త  మాలికలను

నాథు మస్తక  సౌందర్య   గంధమేచె

ఎడద వైజయంతిని వీడి భృంగములవి

తిరుగుచున్నవి శిరసుపై, జిలుగు మీర

గుఛ్ఛకముతోను  జేసిన గొడుగు  వలెనె. (14) 

 (గుఛ్ఛకము = నెమలిపురి)

 ఆ. సురభిళ సుమమాల సోయగమ్ముల వైజ

యంతిగ గులికెడిది హంసు నెడద

హరి ముకుటముజేరి యలరారు నీ శిర

స్రజము వలన దాని జట్టి దరిగె. 

జట్టి= విలువ  తరుగు=తగ్గు   (15) 

......................

వేదాంత దేశికుల వారి' గోదా స్తుతి '   శ్లోకానుసరణ

....................

ఆ.  పుడమి పుత్రి,  గోద ! పుట్టె వాల్మీకి,  నీ

కర్ణ పుటము  నుండి,  గాదె నిజము ?

పంకజ ముఖి, నీదు పద బంధ గ్రంధముల్

 సుధ  లొలుకునటన్న    జోద్యమౌనె?   (7)

కం. నీవలె భగవంతుని దమ

దౌ వలపున గొలిచి దనియ దలచిరి  గురువుల్   

భావము, భాషలలో, లయ

మో, విరహమొ,   వారి రచన  మురిపెము గనగా. (8) 

(లయము = సంగమము)   

వేదాంత దేశికుల వారి' గోదా స్తుతి '   శ్లోకానుసరణ
........................

ఉ. కైటభ వైరి నీదు ప్రియ కాంతుడు మెచ్చెడు రీతి భాషయున్,

తేటగ  నాదు వాక్కునను   దేవ పరిత్రము నింపుజేసియున్  

దీటగు రత్న కింకిణుల  దివ్య ధ్వనీ సమ శబ్దమర్థముల్,   

మాటల నేర్పు దల్లి, దయ, మామక  స్తోత్రమునందు  పూన్చుమా !! (3)

..................

కం. గోదా !  నీ రచనల సిరి

యా దామోదరుని లీల  యమునన్  దడవెన్

రాదా,  గురు కృప,  మధురస

గాధా  యుత ప్రజ్ఞ,  నీదు గరుణన్,  కవులన్. (4)

........................

చంపకమాల (సరసీ)(పంచపాది)

పరమునొసంగి బ్రోచు దన భక్తుల నక్షరుడంద్రు  గాని దన్

పరమని దల్చనట్టి మము బాళిని బ్రోచు ముకుందుడేలనన్

దిరమగు రీతి నీ కురుల దీర్చిన మాలల గట్టివేసి బల్ 

సురసపు గీత మాధురిని సూరిని నీ దెస దిప్పికొంచు, నీ

దరి తరి జేరినట్టి మము తాలిమి బ్రోవన బ్రోవకుండునా? (5)

.........................

చంపకమాల (సరసీ)(పంచపాది)

అధరములందు రక్తిమను  గాంచిన యౌనగు  శోణ హ్రాదినీ

సుధ, మరి గుబ్బ జన్నులను జూచిన యౌనగు తుంగభద్ర,  వాక్

సుధ లను దోచు శాబ్ది గను, శుద్ధ   రసామృత భావనమ్మునన్ 

మథనము జేయనౌ  విరజ మాతయె, 'గోద'  'స్వ' భావమమ్మ, నీ   

మధు మధనమ్ము   తోన యజమానుని  సద్మపు నర్మదౌదువే. (6)  

......................

వేదాంత దేశికుల వారి' గోదా స్తుతి '   శ్లోకానుసరణ

కం. గోదా !  నీ రచనల సిరి

యా దామోదరుని లీల  యమునన్  దడవెన్

రాదా,  గురు కృప,  మధురస

గాధా  యుత ప్రజ్ఞ,  నీదు గరుణన్,  కవులన్. (4)

చంపకమాల (సరసీ)(పంచపాది)

పరమునొసంగి బ్రోచు దన భక్తుల నక్షరుడంద్రు  గాని దన్

పరమని దల్చనట్టి మము బాళిని బ్రోచు ముకుందుడేలనన్

దిరమగు రీతి నీ కురుల దీర్చిన మాలల గట్టివేసి బల్ 

సురసపు గీత మాధురిని సూరిని నీ దెస దిప్పికొంచు, నీ

దరి తరి జేరినట్టి మము తాలిమి బ్రోవన బ్రోవకుండునా? (5) 

కం.  శ్రీకరమగు శోభలతో

శ్రీకాంతుని జేరితీవు శ్రీ గోదా ! యా 

శ్రీకరు  తిరు  గీతమ్ముల      

శ్రీ కమలములందు  బూన్ చి  శేముషితోనన్...

..................

తే. విష్ణు చిత్తులవారిదీ  విరుల తోట

జిష్ణు మది దోచి నట్టి సంజీవ శక్తి

విమలమైనట్టిదా దివ్య వినయ శోభ 

అనుసరణ సుఖమున  దక్కునమృత పదము.....

మత్తేభవిక్రీడితము

పెరియాళ్వారుల వంశ నందనవుగా వీవేగదా గెల్చితే

హరి హృత్ చందన వృక్ష  కల్ప లతికై, యా లక్ష్మి రూపమ్ముతో

వరకాంతా సమ కారుణీ గుణముతో భాసిల్లు గోదా ! నినున్

శరణంబంటిననన్య భక్త   హృదితో, సౌజన్యమున్ బ్రోవవే.  (1)

ఉత్పలమాల

ఆగమ వ్యాఖ్యలౌ నజయ మా  మహిమన్ బొగడంగ సాధ్యమే ?

నీ గరిమన్ నుతించదగు నెయ్యపు నావగు వ్యాఖ్యలున్నవే?

నీ ఘన దివ్య భవ్యమగు  నెయ్యము వంటి గుణంబులే ననున్

వేగిర పెట్టుచున్నవిట,వీడుము మౌనమటంచు  దల్లి  రో !!! (2)

ఎన్ని రోజులనుంచో...ఆ దేశాల సందర్శనం చేయాలని మదిలో దాగిన కోరిక నెరవేరబోతోందన్న ఉద్వేగం..
.బాంగ్ కాక్ (థాయ్ లాండ్ రాజధాని) లో విమానం దిగాము తెల్లవారు ఝామున 3.30 ప్రాంతంలో... మా టూర్ ఏజెంట్స్..'అక్కడ దిగిన తరువాత తాత్కాలిక వీసా తీసుకోవాలి..దాదాపు 3500 రూపాయలతో' అన్నారు. సరే..తాత్కాలిక వీసా తీసుకునే మార్గం (ఇమ్మిగ్రేషన్) ఇంగ్లీష్ లో కనిపించిన ప్రతివారినీ అడుగుతున్నారు మావారు..బోర్డ్లు వున్నా, సరైన దారి కనుక్కోవటం కష్టంగానే వుంది. పైగా థాయ్ భాషలోనే ఎక్కువ బోర్డులు...పైగా అక్కడ ఉద్యోగస్తులకు కూడా ఆంగ్లం అంతగా రాదు..వచ్చినా వాళ్ళ ఉచ్చారణ అర్థం కాదు కూడా.. తిప్పలు పడి అక్కడికి చేరుకుంటే...అక్కడి కరెన్సీ లోనే కావాలని నిబంధన. సరే..అదృష్టం కొద్దీ, దగ్గరలోనే కరెన్సీ మార్పిడి చేసే ఏజెంట్స్ ఉండబట్టి, త్వరగా కరెన్సీ (బాత్ లు అంటే వాళ్ళ రూపాయిలు..మన 197 పైసలు వాళ్ళకు ఒక్క బాత్, కాగా ఫారిన్ ఎక్ష్చేంజ్ లో 180 పైసలకు ఒక థాయ్ బాత్) ..ఇదంతా చేసి, దానికి కావలసిన పత్రాలు నింపుకుని, వరుసలో నిలబడేసరికి, 4.30..చాంతాడంత లైన్లు..ఒక్కరే ఆఫీసర్ ఉన్నారు..తెలుగు, తమిళ, హిందీ పర్యాటకులే ఎక్కువ. అదో ఆనందం..నెమ్మదిగా క్యూ కదులుతూ...కదులుతూ...5.30 కి మా వంతొచ్చింది.అప్పటికి మరో ఆఫీసర్ వచ్చారు...మా ముందున్న ఒక హిందీ అమ్మాయి తన పాశ్చాత్య బాయ్ ఫ్రెండ్ తో వచ్చింది.అక్కడ తాత్కాలిక వీసా ఇవ్వాలన్నా, మనం ఉండబోయే హోటల్ వివరాలూ అన్నీ చూపిస్తేగాని వీసా ఇవ్వటం లేదు..ఆ అమ్మాయి దగ్గర ఆ వివరాలు లేవు..దిగిన తరువాత హోటల్ తీసుకుందామనుకుందట..మాతో హిందీలో చెప్పింది..కానీ ఆ ఆఫీసర్ ఆ అమ్మాయినలాగే నిల్చోబెట్టేశాడు..మా హోటల్ వివరాలు వెంటనే కనబడకపోయేసరికి మమ్మల్నీ నిల్చోబెట్టెస్తున్నాడు..అంతలో..మరో ఆఫీసర్ వచ్చి, మా పేపర్లన్నీ క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, సంతృప్తి చెంది..ఏదో చీటి వ్రాసి, లోపలికెళ్ళి కూర్చోమంది..మళ్ళీ అక్కడో లైన్...నాకు కాళ్ళు ఒకటే లాగుతున్నాయి.గంటన్నర నుంచీ నిలబడే వున్నాం కదా...విధి లేదు కూడా ...అక్కడ కూలబడేందుకు కుర్చీలున్నాయి..అమ్మయ్య...సరే..ఇంతలో ఆ హిందీ అమ్మాయి ఫ్రెండ్ చొరవతో..తనకూ క్లియరెన్స్ వచ్చినట్టుంది..మరో అరగంట తరువాత...తాత్కాలిక వీసా (నాలుగు రోజులకోసం)తీసుకుని ఆరున్నరకు పెట్టే బేడా తీసుకునేందుకు వెళ్ళాం...మా సూట్ కేస్ అక్కడె బెల్ట్ మీద తిరుగుతూ ఉంది, మూడు గంటలుగా.. సంతోషం..బాగేజ్ తో బైటికి వచ్చాం..మావారి పేరు ఒక పేపర్ పై వ్రాసి పట్టుకుని ఉన్నాడో ముప్ఫై యేళ్ళతను..చూసిన వెంటనే వెళ్ళాం అతని దగ్గరికి..సరే..కార్లో కూర్చున్నాం..అతని పేరడిగాను..జవాబు లేదు..ఎంత సేపు పడుతుంది హోటల్ వెళ్ళేందుకు అన్నా ఆంగ్లంలోనే..నో ఆన్సర్...ఇదేమిటబ్బా..అనుకుని..హిందీ లో ప్రశ్నించా..ఊహూ ...అప్పుడర్థమైంది. ఇతనికి హిందీ, ఇంగ్లీష్ రెండూ రావని... భగవంతుడా !!! ...మా వారు కంగారెందుకన్నట్టు, అప్పటికే..నిద్రలోకి జారుకున్నారు....తరువాతేమైంది...వేచిచూడండి..

నీలకంఠ దీక్షితులవారు (17 వ శతాబ్ది కి చెందిన నీలకంఠ దీక్షితులు, అప్పయ్య దీక్షితుల వంశానికి చెందినవారు, మదురై తిరుమల నాయకుల ఆస్థానంలో కొలువు.  కామాక్షీ దేవి  ఉపాసకులు. వారు చేసిన ఎన్నో రచనల్లో   యీ రచన సుప్రసిద్ధం. ) తన 'ఆనంద సాగర స్తవం' లో శివలీలను వర్ణిస్తూ,  ప్రదోషకాలంలో ఉమామహేశ్వర స్వరూపాన్ని ధ్యానించాలని మనకు గుర్తు చేసే ఈ శ్లోకం లో అంటారు.....

సాధారణే స్మరజయే  నిటిలాక్షి సాధ్య  
భాగీ శివో భజతు నామ యశః సమగ్రమ్

వామాంఘ్రి  మాత్ర కలితే జనని త్వదీయే

కా వా  ప్రసక్తి రపి   కాలజయే పురారే!!

ఈ శ్లోకార్థమిలా ఉంది.   ' అర్థనారీశ్వర రూపంలో మూడవ నేత్రం మీ దంపతులకిరువురకు చెందినదే. కానీ కామ సంహార మూర్తి లేక కామారి అనే బిరుదు శివునకు  మాత్రమే  చెందుతుంది. తల్లీ ! యెందుకో  నీకాఖ్యాతిని, గౌరవాన్ని తీసుకునే అవకాశం ఇవ్వబడలేదు.  మీరిరువురకు ఉమ్మడియైన ఒక వస్తువువల్ల ఒక కార్యం సాధించబడితే, దానివల్ల లబ్ధమయ్యే కీర్తి గాని, పేరు గాని యిరువురికి చెందవలయుగదా?  కానీ యిక్కడ పరమేశ్వరునకే ఇవ్వబడింది.  అది అలా ఉండగా, కాలసంహారమూర్తి యనే పేరుకూడా ఆయనకే దక్కాలా? కాలుణ్ణి అనగా యముణ్ణి తన వామపాదంతో  అణచాడు.   వామపాదం నీకు సంబంధించినది. అయినా ఈ కీర్తి కూడా నీకు దక్కకుండా ఆయనకే సంక్రమిస్తుంటే, ఓ పార్వతీ ఎలా మిన్నకున్నావు?”

ఈ చమత్కార రచన ద్వారా పార్వతీ పరమేశ్వరుల మధ్య స్పర్థ సృష్టించటం కవియొక్క ఉద్దేశ్యం కాదు. ఆవిధంగా భక్తుల దృష్టిని అర్థనారీశ్వరుని వైపు త్రిప్పి ప్రదోష కాలంలో ఆ రూపాన్ని నిత్యం క్రమంగా వారిచే ధ్యానింప చేయటమే కవి స౦కల్పం. భగవంతుని  యీ రూపంలో స్మరించిన ప్రతివాడూ కోరికలను జయించి పూర్వం కంటే సుఖతరమైన జీవితాన్ని గడపగల్గుతాడు.

.....................

NIlakantha dIshitulu of 17th century, (A court poet of Madhurai Tirumala Nayaka, and relative of Appayya Dikshitulu. An ordinent upasaka of Madurai Meenakshi) in his famous sanskrit work ''Ananda Sagara Stavam,says like this.
  Sadharane smarajaye nitilAkshi sAdhya
  bhAgI SivO bhajatu nAma yasa: samagram
vAmanghri mAtra kalitE janani twadIyE
kA vA prasaktirapi  kAlajayE purArE..'
Meaning of this sloka is..' O Goddess Parvati ! The third eye in Ardha nareeswara image belongs to you and Siva equally. But the credit of Manmadha samhara is only credited to Siva. Siva uprooted the ego of Yama by crushing his neck with his vama pada (left foot) which belongs to you. But surprisingly, Yamaahankara damana is also only  credited to Siva. Why this unquality? How you are tolerating this?

  This is a vyaja nindaa  sloka in which the quality of Siva and Parvati is being highlighted.